Yönelime göre seçim: Yönelim çözümü belirler

Tablonun arkasındaki geometri

Yönelim tablosu, güneşin açısına dayanır. Raporun hesabına göre İzmir’de öğle güneşi 21 Aralık’ta yaklaşık 28°, ekinokslarda 52°, 21 Haziran’da 75° yükseklikten gelir. Yaz öğlesinde yüksekten gelen ışını yatay eleman keser; kışın alçalan güneş ise aynı elemanın altından içeri ulaşır. Aynı hesapta Antalya’da yaz öğlesi açısı 77°, İstanbul’da 72°; güneye inildikçe yaz güneşi biraz daha yüksekten gelir, ama ilke değişmez.

Doğu ve batıda durum farklıdır. Güneş sabah ve akşam neredeyse yatay geldiği için yatay bir lamel bu ışınların önüne geçemez; burada dikey lameller ya da açısı güneşin konumuna göre değiştirilebilen sistemler gerekir. Rapor, lamel aralığı ve derinliğinin kesilmek istenen güneş açısına göre seçildiğini, bu nedenle aynı binada cepheye göre farklı güneş kırıcı tipleri kullanmanın yaygın olduğunu belirtiyor.

Seçimde bakılacak ölçütler

Yönelim hangi tip ürünün uygun olduğunu söyler; ürünün ne kadar iyi çalıştığını ise belgeler gösterir. Gölgeleme ürününün ısıl etkisi EN 14501’de g tot değeriyle sınıflandırılır; aynı standart kamaşma kontrolü, dışarıyla görsel temas ve gün ışığından yararlanma gibi görsel konfor özelliklerini de sınıflandırır [2]. Doğu cephesinde kamaşma, kuzeyde gün ışığı öne çıktığı için bu görsel sınıflar seçimde ayrıca önem taşır.

Batı cephesi için önerilen zip perde ve dış jaluzi rüzgâra açık ürünlerdir. Dış jaluzi ve panjurların performans gerekleri TS EN 13659’da [3], zip perde gibi dış güneşliklerinkiler TS EN 13561’de tanımlanır [4]. Bofor karşılıkları ürün tipine ve üreticiye göre değişebildiğinden [5], karşılaştırmada üreticinin beyan ettiği rüzgâr sınıfı esas alınmalıdır. Yeşil bina hedefleyen projelerde de yönelim kararı işe yarar: LEED v4.1’in kamaşma kontrolü kredisinde hareketli dış panjur, perde ve lameller geçerli sayılıyor [6].

Rehberin sınırları

Tablo genel bir yön göstericidir; güneş açıları raporun hesapladığı yaklaşık değerlerdir ve yalnız öğle saatini gösterir. Rapor kendi yorumunda, TS 825’in soğutma enerjisini hesaba katarak ilk adımı attığını [7], ancak Türk mevzuatında açık bir yaz aşırı ısınma sınırının henüz bulunmadığını belirtiyor.