Mevzuat ve sertifikalar

Yönetmelik ve yeşil bina güneş kırıcıyı öne çıkarıyor

Standartlar ve mevzuat · 4 dk okuma · 6 Ekim 2026

Bu yazı resmî istatistik, mevzuat, standart ve sektör yayınlarından derlenen bir araştırmadır; kaynaklar yazının sonunda.

Kısaca
  • Türkiye’de dış cephesinin %60’ı veya fazlası camlı binalarda yaz güneşine karşı tasarım aşamasında tedbir 30 Haziran 2025’ten beri zorunlu [1].
  • TS 825’in 2024 sürümüyle net soğutma enerjisi ihtiyacı hesaba girdi; Türkiye altı iklim bölgesine ayrıldı [2].
  • LEED v4.1’in kamaşma kontrolü kredisinde hareketli dış panjur, perde ve lameller geçerli [3].
  • AB’nin bina enerji direktifi aşırı ısınmayı önleyen gölgeleme gibi önlemlere öncelik veriyor [4].

Gölgeleme uzun süre bir konfor tercihi olarak görüldü. Son yıllarda Türkiye’de ve AB’de çıkan düzenlemeler bu bakışı değiştirdi: yaz güneşine karşı tedbir artık bazı binalarda tasarımın zorunlu bir parçası, soğutma enerjisi ise ısı yalıtımı hesabının içinde. Bu yazı, tablodaki düzenlemelerin uygulamada kimin için ne anlama geldiğini, yakın takvimde hangi kuralların beklendiğini ve mevzuatın henüz düzenlemediği alanı ele alıyor.

Türkiye’de cam ağırlıklı yeni binalarda yaz güneşine karşı tedbir 2025’ten itibaren yönetmelik gereği. Yeşil bina sertifikaları ve AB’nin bina enerji direktifi de dış gölgelemeyi açıkça tanımlıyor.

DüzenlemeGölgelemeyle ilgili hükümYürürlük
Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği değişikliği [1]Dış cephesinin %60’ı veya fazlası camlı binalarda yaz aylarındaki istenmeyen güneş kazancına karşı tasarım aşamasında tedbir30 Haziran 2025
TS 825 (2024) [2]Net soğutma enerjisi ihtiyacı hesaba girdi; altı iklim bölgesi1 Nisan 2025
AB Binaların Enerji Performansı Direktifi 2024/1275 [4]Aşırı ısınmayı önleyen gölgeleme gibi önlemlere öncelikİç hukuka aktarım 29 Mayıs 2026
LEED v4.1 [3]Kamaşma kontrolü kredisinde hareketli dış panjur, perde ve lameller geçerli2020
TS EN 13659 ve TS EN 1932 [5]Dış jaluzi ve panjurlarda performans ve rüzgâr dayanımıYürürlükte
Güneş kırıcı panjurlu villa

Kimin için ne anlama geliyor?

Mimar ve müteahhit için en doğrudan hüküm, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’ndeki değişiklik. Yönetmelik belirli bir ürün değil bir sonuç istiyor: cam ağırlıklı binalarda yaz güneşine karşı tedbirin tasarım aşamasında alınması [1]. Rapor güneş kırıcı, zip perde ve dış jaluziyi bu tedbirin pratik çözümleri olarak görüyor. TS 825’in soğutma enerjisini hesaba katmasıyla [2] gölgeleme yalıtım hesabıyla birlikte ele alınıyor; rapor, doğramanın yalıtımı ile dış gölgelemenin birlikte binanın ısıtma ve soğutma ihtiyacını belirlediğini vurguluyor.

Üretici ve bayi için mesele belgedir. LEED v4.1 gibi yeşil bina sertifikalarında kamaşma kontrolü kredisi hareketli dış elemanları kabul ediyor [3]; rapor da güneş kırıcının cam cephelerde yeşil bina sertifikalarına doğrudan katkı sağladığını belirtiyor. Raporun önerisi, güneş kırıcı ve dış jaluzinin g tot ve rüzgâr sınıfı değerlerinin belgelenip mimarlara proje dosyasıyla sunulması. Çevresel iddialarda da dikkat gerekiyor: Ticari Reklam Yönetmeliği’ndeki değişiklikle çevresel beyanların akredite belgeyle ispatı 1 Ağustos 2026’dan itibaren aranıyor [6].

Takvimde sırada ne var?

Türkiye’de yakın sıfır enerjili bina kuralı 1 Ocak 2025’ten beri 2.000 m² ve üzeri yeni binalarda en az B enerji sınıfı ve birincil enerjinin en az %10’unun yenilenebilir kaynaktan karşılanmasını istiyor [7]. 1 Ocak 2027’den itibaren 10.000 m² ve üzeri yeni binalarda yaşam döngüsü analizi belgesi gerekecek [8]. Yapı ruhsatı projelerinin IFC formatında dijital modelle hazırlanması da 1 Eylül 2027’den itibaren kademeli olarak zorunlu olacak [9]; rapor bu kuralların üreticiden BIM nesnesi ve doğrulanabilir teknik veri isteyeceğini öngörüyor.

AB’de bina enerji direktifinin iç hukuka aktarım tarihi 29 Mayıs 2026; direktif 2030’dan itibaren yeni binaların sıfır emisyonlu olmasını öngörüyor [4]. Bazı ülkeler daha ileri gitti: İngiltere’de Approved Document O 2022’den beri yeni konutlarda aşırı ısınmayı sınırlıyor [10], Fransa’da RE2020 yaz konforunu klima hesaba katılmadan derece-saatle ölçüyor [11].

Henüz düzenlenmeyen alan

Raporun yorumuna göre TS 825 soğutma enerjisini hesaba katarak ilk adımı attı, ancak Türk mevzuatında açık bir yaz aşırı ısınma sınırı henüz yok. Rapor 2035’e yönelik tezlerinde, aşırı ısınmayı ölçen İngiliz ve Fransız kurallarına benzer ölçütlerin AB’de yaygınlaşacağını ve TS 825’in soğutmayı kapsamasının Türkiye’de ilk adım olduğunu öngörüyor [12, 11, 13, 14].

Sık sorulan sorular

Yönetmelik mevcut binalar için de geçerli mi?

Raporun özetine göre hüküm cam ağırlıklı yeni binaları ve tasarım aşamasını hedefliyor [1]; mevcut binalar için ayrı bir gölgeleme yükümlülüğü raporda yer almıyor. AB tarafında ise yenileme öne çıkıyor: AB, yenileme oranını 2030’a kadar ikiye katlamayı hedefliyor [15].

Gölgeleme ürünü için hangi belgeler istenebilir?

Dış jaluzi ve panjurlarda performans TS EN 13659, rüzgâr dayanımı TS EN 1932 ile tanımlanıyor [5]; zip perde gibi dış güneşliklerde TS EN 13561 esas alınıyor [16]. Isıl performans EN 14501’deki g tot değeriyle sınıflandırılıyor [17]. AB’ye satışta bu standartlara dayanan CE işareti ve performans beyanı gerekiyor [18, 19, 20].

Kaynaklar

  1. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 24.06.2025, sayı 32936. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250624-2.htm
  2. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı ile İlgili Tebliğ (MHGM-2025/1), Resmî Gazete, 20.02.2025, sayı 32819. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/02/20250220-2.htm
  3. U.S. Green Building Council, LEED v4.1 Building Design and Construction, 10.01.2020. https://www.usgbc.org/sites/default/files/2021-03/LEED%20v4.1%20BDC%20200110_clean.pdf
  4. Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, Directive (EU) 2024/1275 on the energy performance of buildings (recast), OJ L, 08.05.2024. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401275
  5. Türk Standardları Enstitüsü, TS EN 13659 Panjurlar – Güvenlik dâhil performans gerekleri; TS EN 1932 Dış güneşlikler ve panjurlar – Rüzgâr yüklerine dayanım; TS EN 12045, 2001–2015. https://intweb.tse.org.tr/Standard/Standard/StandardAra.aspx
  6. T.C. Ticaret Bakanlığı, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 01.07.2026, sayı 33297. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260701-9.htm
  7. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 19.02.2022, sayı 31755. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220219-2.htm
  8. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 16.05.2026, sayı 33255. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/05/20260516-3.htm
  9. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik, 5 Ağustos 2026, erişim 02.10.2026. https://www.hukukihaber.net/mimarlik-ve-muhendislik-projelerinin-dijital-olarak-hazirlanmasi-hakkinda-yonetmelik
  10. GOV.UK (DLUHC), Overheating: Approved Document O, 15 Aralık 2021; güncelleme 15 Haziran 2022, erişim 02.10.2026. https://www.gov.uk/government/publications/overheating-approved-document-o
  11. Fédération Française du Bâtiment, RE 2020 : confort d'été et indicateur DH, tarih belirtilmemiş, erişim 02.10.2026. https://www.ffbatiment.fr/techniques-batiment/reglementation-construction/reglementation-thermique-environnementale/dossier/re2020-confort-d-ete-et-indicateur-dh
  12. Planning Portal (UK Government), Approved Document O – Overheating, yürürlük 15 Haziran 2022, erişim 02.10.2026. https://www.planningportal.co.uk/applications/building-control-applications/building-control/approved-documents/part-o-overheating/approved-document-o
  13. EUR-Lex, Directive (EU) 2024/1275 (EPBD – Binaların Enerji Performansı Direktifi, yeniden düzenleme), AB Resmî Gazetesi 8 Mayıs 2024, erişim 02.10.2026. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2024/1275/oj
  14. T.C. Resmî Gazete, sayı 32819, TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı ile İlgili Tebliğ (No: MHGM-2025/1), 20 Şubat 2025, erişim 02.10.2026. https://www.alomaliye.com/2025/02/20/ts-825-binalarda-isi-yalitim-kurallari-standardi-no-mhgm-2025-1/
  15. European Commission (DG ENER), Renovation wave, strateji 14 Ekim 2020, erişim 02.10.2026. https://energy.ec.europa.eu/topics/energy-efficiency/energy-efficient-buildings/renovation-wave_en
  16. Türk Standardları Enstitüsü, TS EN 13561 Dış güneşlikler – Güvenlik dâhil performans gerekleri, 2015, düzeltme 2021. https://intweb.tse.org.tr/Standard/Standard/StandardAra.aspx
  17. CEN, EN 14501:2021 Blinds and shutters – Thermal and visual comfort – Performance characteristics and classification (konsolide sürüm EN 14501:2021+A1:2025), Mart 2021; 2025. https://iteh.es/catalog/standards/cen/8b0257b8-f10b-4994-ae49-2493d6cd12ab/en-14501-2021
  18. NLF Norm (Çekya ürün mevzuatı bilgi sistemi), EN 13659:2015 – harmonised standard kaydı, Tarihsiz sayfa, erişim 02.10.2026. https://nlfnorm.cz/en/ehn/5124
  19. EUR-Lex, Commission Decision 1999/93/EC (kapılar, pencereler, panjurlar, perdeler için uygunluk teyidi), 25 Ocak 1999, erişim 02.10.2026. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:31999D0093
  20. Genorma, EN 13561:2015 – External blinds and awnings, Tarihsiz sayfa, erişim 02.10.2026. https://genorma.com/en/standards/en-13561-2015/amp

İlgili yazılar

İklim ve enerjiIsınan yazlar gölgelendirmeyi enerji konusu yaptıTürkiye’de binalar nihai enerji tüketiminin üçte birini oluşturuyor ve yazlar her yıl daha sıcak geçiyor. Dış gölgelendirme, soğutma ihtiyacını kaynağında…4 dk okuma Dış gölgelendirmenin faydasıYönelime göre seçim: Yönelim çözümü belirlerGüneşin gökyüzündeki yolu cephenin yönüne göre değişir. Güney cephede güneş yaz öğlelerinde yüksektedir; yatay lameller ve saçaklar bu ışınları keserken…4 dk okuma Dış gölgelendirmenin faydasıGüneşi camın dışında durdurmakGüneş kırıcı, cepheye düşen doğrudan güneş ışınımını camın dışında keserek iç mekânın aşırı ısınmasını ve kamaşmayı önleyen dış gölgeleme sistemidir. Gölge…4 dk okuma